Her gün ayrı bir ukalalık…

Hindi mi? Turkey mi?

H

Bir kaç yıl önce heyecanla yürütülen “Turkey değil Türkiye!” kampanyasının amacı en azından isim olarak uluslararası ortamlarda itibarımızı korumaktı. Yıllarca İngiltere Milli Takımı’ndan beş yedikten sonra bir de İngiliz spor gazetelerinin “Hindiyi Kızarttık” tarzı başlıklarıyla uğraşmak kolay değil. Öte yandan o kadar ince ünlü de telaffuzu zorlaştırıyor gavurlar için.

Öyleyse bu isim nereden geliyor? Niye ülkemizin ismi düşünceli gibi gözüken ama doğal olarak kuş beyinli bir kuşun ismiyle aynı?

Bu konuda çok çeşitli teoriler var. Ancak herkesin birleştiği ortak nokta meselenin Amerika’ya giden kolonistlerden kaynaklandığı.

Nedir Bu Hİndİ?

Resmi ismi Meleagris olan hindi, Phasianidae familyasından, uçma yeteneği olmayan büyük bir kuştur. Anavatanı Amerika kıtasıdır. Dolayısıyla Avrupa’ya da Amerika’dan gelmiştir. Şimdi diyeceksiniz ki “Ay o zaman niye hindi bunun ismi? Hindistan’dan gelmiyor mu bu kuş?”

Cevap elbette ki hayır.

Mısır, Mısır’dan gelmediği gibi Hindi de Hindistan’dan gelmiyor.

Kuşun isminin Turkey konması ile ilgili teoriler içerisinde iki tanesi ağır basıyor.

Kuşlar Karışınca

Her şeyden önce belirtmek gerekiyor ki Turkey, ülkemiz için Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasından çok daha önce kullanılmaya başlanan bir tabir. Osmanlı İmparatorluğu zamanında da yabancı kaynaklarda ülkemizden Turkey diye bahsedildiğini görüyoruz.

Kuşa gelince…

Prof. Dr. Mario Pei’nin araştırmalarına göre İngiliz kolonistler ilk kez Amerika kıtasına geldiklerinde karşılaşıyorlar hindiyle. Ne var ki hindinin hayatlarında ilk defa gördükleri, yepyeni bir kuş olduğunu anlayamıyorlar. İngiltere’ye Gine ve Osmanlı İmparatorluğu üzerinden gelen ve burada Gine Tavuğu anlamında Guineafowl olarak bilinen beçtavuğu zannediyorlar hindileri.

Beçtavuğu veya Türk Horozu

Beçtavuğunun İngilizler arasındaki popüler isimlerinden biri ise Turkeycoq ya da “Türkiye Horozu”. Amerika kıtasının keşfedildiği dönemlerde Avrupa’nın tüm ticaret yolları Osmanlı İmparatorluğu tarafından kontrol edildiği için beçtavukları da  Avrupa’ya Türkiye üzerinden geliyor; dolayısyla Türkiye tavuğu ya da Türkiye horozu olarak da biliniyorlar.

Amerika’daki beçtavukları zamanla Türkiye kuşu anlamında “Turkey Bird” hatta Hindistan Türkiyesi anlamında “Indian Turkey” gibi son derece karışık isimler alıyor. Zamanla kısaltılıp kırpılan bu tabir günümüze “Türkiye” anlamında Turkey olarak geliyor.

Yani adamların söylemeye çalıştığı “Türk kuşu”. Ama cahiller işte… Yapacak bir şey yok.

Levant Company Teorisi

Robert Krulwich’in alternatif teorisi ise biraz İngiliz kolonistleri temize çıkarma çalışması gibi. Ona göre kolonistler bu kuşun başka bir kuş olduğunu anlamışlar ama isim koymamışlar. İngiliz tacirler tarafından Avrupa’ya getirilen bu kuşlara “Turkey Bird” denmesinin sebebi ithalatı yapan denizcilerin Venice Company ve Turkey Company’nin birleşmesinden oluşan Levant Company’ye çalışması. Zira İngiltere’de bu denizcilere hala “Türkiye Tacirleri” anlamında “Turkey Merchants” deniyor. Elbette zamanla bu tabir hindi tüccarları anlamında yanlış anlaşılıyor.

Hangi teori doğru olursa olsun zavallı hindi, ismi açısından talihsiz bir hayvan. Bizde niye hindi denildiği de ayrı bir konu elbette.

Herkes Başka bir şey diyor

Yine teoriler çeşitli ama hindiye hindi diyenler olarak yalnız olmadığımızı belirtmek lazım. Bizim dışımızda başta Ruslar, Fransızlar, İspanyollar, İtalyanlar, Ermeniler ve Polonyalılar olmak üzere pek çok millet bu kuşa Hindistan’dan gelmiyor olmasına rağmen Hindi veya Hindistan Kuşu diyor.

Bu konuda en yaygın rivayet Asya’ya Amerika’dan gelen bu kuşun o dönem Amerika’yı Hindistan sananlar tarafından hint kuşu olarak takdim edilmiş olması. Bir başka teori Osmanlı’da bu kuşun o dönem Hindistan’dan ithal edilen tavuskuşuna benzemesi ve yine kafaların karışması.

Lakin keşke mesele tavuskuşunda bitse.

BİZ HİNDİ DİYORUZ AMA

Evet biz hindi diyoruz ama aynı kuş İrlanda ve Gallerde “Turkey ya da Türkiye”; Malezya’da “Hollanda”, Hollanda’da “Kalküta”, İskoçya’da “Fransa”, Fransa’da “Hindistan”, Hindistan’da “Peru”, Arapça’da “Rum ya da Roma” olarak biliniyor.

Japon’lar nedendir bilinmez Yedi Yüzlü Kuş alamında 七面鳥 demeyi tercih etmişler ama sanırım en rahatları Kenya’lılar.

Onlar “bata mzinga” demiş geçmişler.

Yani “Kocaman Ördek!”

Ne var? Ördek işte ya… Ha tavuk ha ördek ne fark eder?

Yazar Hakkında

Yazan admin
Her gün ayrı bir ukalalık…

En Son Yazılar

En Son Yorumlar

Arşiv